Thales

Değerli dostlar,

Bugün yine, mühendislik tarihinin büyük insanlarından Thales’den bahsedeceğim. M.Ö 7. Yy da doğmuş ve M.Ö. 6.yy da ölmüştür. Kendisi bu topraklardandır. Milet’lidir. Bilinen ilk bilim insanlarındandır. Sokrat, Pisagor gibi bilim insanlarından da önce yaşamıştır. Zaten dünya medeniyeti üzerinde yaşadığımız topraklarda oluşmuştur.

Thales o zamanlar Dünya medeniyetinin merkezi olan Mısır’a seyahat etmiş ve Babil kültürü almıştı. Güneş tutulmasını önceden haber verdiği söylenir. Bir piramitin yüksekliğinin nasıl ölçülebileceğini gölgesinin uzunluğuyla Güneş’in ufka olan açısını hesaplayarak bulmuştur. Bu yöntem hala bugün, Ay’daki dağların yüksekliğini ölçmek için kullanılıyor. Thales, kendisinden 3 yüzyıl sonra Euklid tarafından yazılı belge haline getirilerek teoremleri kanıtlanan ilk bilim insanıdır. İkizkenar üçgenin tabanındaki açıların eşit olduğunu Thales bulmuştur.

Thales ilk kez, dünyamızı Tanrı’ların aracılığına başvurmadan anlamaya çalışmış insandır. Dünya’nın bir zamanlar sudan oluştuğu inancındaydı. Gerçekte, suyun her maddenin temelinde bulunan vazgeçilmez öge olduğuna inanıyordu. Thales’in vardığı sonuçların doğruluğu çok önemli değildir. Önemli olan, olaylara bakış açısı ve yaklaşımıdır. Dünya’nın doğadan karşılıklı etkileşim durumundaki maddi güçlerden oluştuğunu ileri sürüyor ve bunu Tanrıların oluşturmadığını söylüyordu. Thales Babil’le Mısır’dan astronomi ve geometri gibi yeni bilimlerin tohumlarını İyonya’ya getirmişti ve bu bilimler üzerinde yaşadığımız bu verimli topraklarda yeşermeye başlayacaktı.

Thales’in özel yaşamı üzerine bildiğimiz fazla bir şey yok. O dönem bilim insanları fazla para kazanamadığı için, bilim ile uğraşmak pek makbul bir iş değildi. Thales hakkında, Aristo, Politics kitabında bakın neler anlatıyor.

“Thales’in yoksulluğu sürekli yüzüne vurulurmuş. Bundan da felsefenin pek yararlı bir uğraş olmadığı anlamı çıkarılırmış. Anlatıldığına göre Thales, kışın göğe bakıp, gelecek yılki, zeytin rekoltesinin iyi olup olmayacağını anlayabilme yetisi ve bilgisine sahipmiş. Bir yıl, zeytinyağı makinelerinin tümünü önceden kiralayarak, az parayla büyük bir işe girişmiş. Hasat zamanı geldiğinde o yıl bol zeytin olduğu ve herkes malını zeytinyağına çevirmek üzere pres peşinde koştuğundan, Thales makineleri istediğine ve istediği paraya vererek büyük kar elde etmiş. Böylece, filozofların, isterlerse çok para kazanabileceklerini, ama uğraşlarının başka şeyler olduğunu herkese kanıtlamış olmuş. “

Thales, modern bilmin başlamasının habercisidir. Ondan sonra gelen bilim insanları onun açtığı yoldan devam ederek önemli aşamalar kaydetmiştir.

İyi hafta sonları diliyorum,

Saygılarımla,

Ufuk Saygın

AQUA Danışmanlık