Ana içeriğe atla

Eratostenes


Değerli dostlar,

Biraz da yine bilim tarihinden bahsedeyim. Şu an ki yaşadığımız, çağa gelene kadar insanoğlu ne kadar mücadele etmiş, ne kadar çabalamış. Bu bilim adamlarını okudukça hayranlık  duymamak elde değil. Yine, büyük bir bilim adamından bahsedeceğim. M.Ö. 3. Yy da yaşamış dönemin en ünlü bilim adamı.
Eratostenes. Yani, lakabı ile Beta. O dönemde de kıskançlık varmış ve onu kıskananlardan biri ona Beta demiş. Beta yunan alfabesinin 2. Harfi. Yani, Eratostenes için birinci değil de birinciden sonra gelen ikinci olarak hitap etmiş. Oysa kendisi o dönem için bir numaradır.

Eratostenes, astronomi bilgini, filozof, ozan ve matematikçidir. O dönemin en büyük şehri, İskenderiye’de yaşıyordu. İskenderiye, o dönem dünya ticaretinin merkezi, limanı, kütüphanesi, feneri ve bilim adamları ile dolu. Yazdığı kitaplardan örnek vermek istersek, “Astronomi üzerine” veya “Acı çekmekten kurtuluş” söylenebilir.

Birgün, Syene adlı Mısır şehrinde yere dikilen sopaların 21 haziran günü gölge yapmadıkları ile ilgili bir yazı okudu. Herhangi biri için dikkate değer bir konu değilken, Eratostenes’in kafasında soru işareti oluşturdu. Yaşadığı şehir olan İskenderiye’de de dikilen sopaların gölge yapıp yapmadıklarını kontrol etti ve gölge yaptıklarını keşfetti.

Ama nasıl olabilirdi? Aynı günün aynı saatinde, Syene de sopalar gölge yapmazken, İskenderiye’de yapıyordu. Bunun tek cevabı olabilir diye düşündü, Eratostenes, yeryüzü kavisli idi.

Güneş ışınlarının farklı yerlerde farklı uzunlukta gölge yapması, güneş ışınlarının, sopaların olduğu konuma göre açılı gelmesindendi. Eratostenes, Syene ve İskenderiye’de dikilen sopaların gölge uzunluklarındaki farka göre iki şehir arasındaki açısal konum farkını hesapladı. İki şehir arasında 7 derecelik fark vardı. Eratostenes, iki şehir arasındaki açı ve mesafeyi, dünyanın yuvarlak ve 360 derecelik olduğu bilgisiyle, dünyanın çevresinin 40.000 km olduğunu hesapladı. Evet, sadece 2 sopa, gölge farkı ve 2 sopa arası mesafe ile dünyanın çevresini ölçen ilk insan.

Saygılar sana büyük üstad, Eratostenes,

İyi haftalar diliyorum,

Saygılarımla,

Ufuk Saygın
AQUA Danışmanlık

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Özel ve Genel görelelik

  Değerli dostlar, Einstein, izafiyet teorisi üzerinde çalışırken çok şaşırdığı bir gerçekle karşılaşmıştı. Cisimler hızlandığı durumda zaman yavaşlıyordu. Ama bu nasıl olabilirdi? Kuantum dünyasının gerçekleri keşfedilene kadar, insanlar sağduyu ile anlayabilecekleri ve akıllarının kabul ettiği olayları doğru kabul etmişti. Kuantum kanunları ile beraber artık insanoğlu akıl yolu ile anlayabileceği Dünya’dan ötesini keşfetmeye başladı. Bu çok gizemli bir alemdi. Zamanın, cisimlerinin hızıyla yavaşlaması akıl alır bir durum değildi. Einstein bunu özel görelelik olarak adlandırdı. Diğer önemli keşfi de kütleçekimine ne kadar az maruz kalırsanız zamanın o kadar daha fazla hızlı akacağı gerçeğidir. Saçma geliyor değil mi? Bu kanunlar ne kadar çok saçma geliyorsa o kadar doğrudur. Size bu kanunlarla ilgili gerçek örnekler vereyim. Einstein’ın teorisinin doğruluğunu bugün cep telefonunda sürekli kullandığımız GPS sistemi üzerinden ispat edebiliriz. GPS sistemi, Dünya yörüngesinde dön...
Yorum Gönder
Devamı

Politika bilmek

Değerli dostlar, Güncel hayatta, siyasette sürekli yaşadığımız gördüğümüz olayların neredeyse tamamı iş hayatında da yaşanıyor. Bugün, işyerlerinde işin verimliliği, kalitesi ile ilgili neler yapacaklarımızın dışında, iş hayatında başarılı olmanız için başka neler yapmanız ile ilgili yazacağım. İş hayatında da aynı, ülke yönetimi gibi dezenformasyonlar, algı operasyonları maalesef olmaktadır. Özellikle, bilgisi ve zekası yeterli olmayan ancak, ayak oyunları ile bir yerlere gelmeye çalışan personeller bu gibi davranışları çok iyi kullanmaktadır. Bu gibi çalışanlar genellikle şirketlerde güç sahibi insanlara yakın olurlar. Sürekli güç sahibi insanların yanlarında durarak, sürekli hem şirket içindeki olayları genellikle kendi menfaatleri çerçevesinde anlatıp kişisel çıkar elde etmeye çalışırlar hem de şirket içinde kendilerine rakip gördükleri kişileri itibarsızlaştırmaya çalışırlar. İş hayatında, bilginiz çerçevesinde yaptığınız ve sonucunda başarı elde ettiğiniz konularla ilgili, dikk...
Yorum Gönder
Devamı

Şirketlerin Sürdürülebilirliği ve Kurumsal İtibarda Kurumsal Yönetimin Etkisi

  Değerli dostlar, İşlerimin yoğunluğu sebebiyle, uzun zamandır yazamıyordum. Bugün güzel bir konu ile tekrar yazmaya başlayayım. Geçen hafta üyesi bulunduğum TKYD’nin “Şirketlerin Sürdürülebilirliği ve Kurumsal İtibarda Kurumsal Yönetimin Etkisi ” temalı paneline katıldım. Gerçekten çok keyifli ve bilgilendirici bir panel oldu. Bu güzel organizasyonun hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Panel’de kurumsal yönetimin önemine yönelik panelistler ve katılımcılar değerli yorumlarını anlattılar. Kurumsal yönetim aslında şirketlerin belirlenmiş kurallar ve bilgi çerçevesinde yönetilmesini istiyor. Ülkemizde en büyük sorun da burada başlıyor, özellikle şirketlerin sahipleri şirketlerin yönetiminde tek hakim güç olmak istemeleri, sözlerinin üzerine söz söylenmesini istememeleri, herhangi bir kurala bağlı olmadan şirketlerini yönetmek istemeleri, firmaların kurumsallaşamamalarının önündeki en büyük engeldir. Bunu engellemek için oluşturulan yönetim kurulları da aslında çoğ...
Yorum Gönder
Devamı