Bilinç

Değerli dostlar,

Günümüzde sürekli yapay zeka ile ilgili konuşuyoruz. Bende yazılarımda insan zekası ve yapay zeka ile ilgili yazılar yazıyorum. Bilim insanlarının en çok merak ettiği konulardan birisi de makinelerin ne zaman bilinçli hale gelecekleridir.

Burada biraz, bilinç kavramından bahsetmek gerekiyor. Sizce “Bilinç” nedir? Bilim insanları ve filozoflar yıllar boyunca bilinç kavramını açıklamaya çalışmışlardır. Ancak, maalesef bilinç konusunda bir konsensüs oluşmamıştır.

Bilinç, için temel de 3 nitelikten bahsedebiliriz. Bunlardan birincisi, etrafımızdakileri tanıma ve hissetmedir. İkincisi, kendimizin farkında olmamızdır. Üçüncüsü ise, Belirli hedefler çerçevesinde, geleceği planlama ve stratejiler ortaya koyabilme yetisidir.

Bu yaklaşımla, herşeyin bilinç düzeyini belirleyebiliriz. Bir cismin hissetme veya tanıma yetisi yoktur. Hayvanların ise, tanıma yetisi vardır, ancak sınırlı seviyededir, çoğu hayvanın karşısına bir ayna koyduğunuzda ayna ile kavga edecektir. Bazı hayvan türlerinde bu özellik diğerlerine göre daha gelişmiştir. Maymunlar, filler, yunuslar ve kuşların bu özelliği diğer hayvanlara göre daha gelişmiştir.

Üçüncü nitelik ise, hayvanlarda çok gelişmemiştir, hayvanlar kararlarını ani ve içgüdülerine dayalı olarak verirler. İnsanlar ise, çok gelişmiş bir gelecek duygusuna sahiptirler ve devamlı olarak plan yaparlar. Tüm bulgular doğada yalnız insanların bu konuda uzmanlaştığını göstermektedir. Anlık zevk ve doyumdan uzak kalabilen ve uzun vadeli daha büyük ödüller için dayanabilen insanlar, daha yüksek bir farkındalık ve bilinç düzeyine sahiptirler. Yani, faaliyetlerimizin gelecekteki sonuçlarını görebilmek, daha yüksek bir farkındalık düzeyini gerektirir.

Sonuç olarak bilincin en yüksek düzeyi için ortak akıl önkoşuldur. Etrafımızın farkına varma ve kabul edilen milyonlarca ortak akıl kuralını öğrenme bilincin ön şartıdır. Sizce robotlar, bu 3 niteliğe sahip olabilecekler mi?

Saygılarımla,

Ufuk Saygın

AQUA Danışmanlık