Kuantum Dolanıklığı

Değerli dostlar,

Bildiğiniz gibi size zaman zaman kuantum ile ilgili bilgiler veriyorum. Kuantum dünyası bildiğimiz dünyadan çok farklı, gizemlerle dolu, bugün size anlaşılamayan bir kuantum kavramından daha bahsedeceğim.

Kuantum dolanıklığı diye adlandırılan bu olay, eşevreli iki elektronun büyük bir mesafe ile birbirlerinden ayrı olsalar dahi, dalgaya benzeyen bir eş zamanlılık halinde kalmayı sürdürmelerini gösterir. Daha açık anlatmak gerekirse, iki elektron birbirinden ışık yılları kadar uzakta olsalar bile, onları bir göbek kordonu gibi birbirlerine bağlayan görünmez bir Schrödinger dalgası mevcuttur. Eğer elektronlardan birinde herhangi bir değişim meydana gelirse, aralarındaki mesafeden bağımsız olmak üzere diğerinde de aynı etki gözükür. Bu  duruma “Kuantum dolanıklığı” diyoruz. Ama nasıl? Etki aynı anda oluyor ise, bilgi ışıktan hızlı mı iletiliyor?

Parçacıklar, birbirinden pek çok ışık yılı kadar uzak olsalar dahi, birinci parçacığın dönüşünü ölçtüğünüz anda, ikinci parçacığın dönüşünü bilirsiniz. Bu iki parçacık birbirine dolanık olduğu için, yani dalga fonksiyonları, uyum içinde işlediği için, parçacıklar birbirine görünmeyen bir iplik veya göbek kordonu vasıtasıyla bağlıdır. Peki, evren ilk oluştuğunda tüm parçalar eş evreli ise, yani, dalga fonksiyonlarımız zamanın başlangıcında birbirine dolanık ise, bu evrenin uzak köşelerini birbirine bağlayan bir dolanıklık ağı var mı demektir? Bütün evrendeki atomlar birbirlerine bağlı mı? Evet, bize olan birşeyler, evrenin uzak köşelerinde bizimle dolanık olan parçacıkları etkilemektedir. Einstein, bu olay karşısında şok olmuştu ve kuantum kuramının sonunun geldiğini düşünmüştü. Çünkü, hiçbir şey ışıktan hızlı olamazdı.

Bilgi, gerçekten ışıktan hızlı mı hareket ediyordu? Einstein yanılmış mıydı? Pek sayılmaz. Bilgi ışıktan hızlı hareket ediyordu ama bilgi rastgele idi, dolayısıyla bir anlam ifade etmiyordu. Gerçek bir mesajı bu şekilde göndermemiz mümkün değildir. Şöyle anlatabiliriz, diyelim bir arkadaşınız rastgele ama sürekli olarak bir kırmızı, bir mavi eldiven giyiyor. Ellerinden birini kontrol ettiniz ve kırmızı olduğunu gördünüz aynı anda diğerinin mavi olduğunu anlarsınız. Bilgi, ışıktan hızlı hareket etmiştir. Ancak rastgele olan bu bilgi bu şekilde gönderilemez.

Kuantum kuramının tartışılmaz deneysel başarılarından şikayet eden Einstein, “Kuantum kuramı ne kadar başarılı olursa, o kadar saçma sapan görünüyor” demiştir.

İyi haftalar diliyorum,

Saygılarımla,

Ufuk Saygın

AQUA Danışmanlık