Şirketlerin yaşam döngüleri

Değerli dostlar,

İşletmelerin de insanlar gibi yaşam evreleri vardır. Kurulurlar, büyürler, olgunluk evresine ulaşırlar ve eğer kendilerini geliştirmezlerse ekonomik ömürlerini bitirirler. Örnek verecek olursak, CRT TV ler, analog kameralar gibi ürünler üreten firmalar düşünülebilir. Kendilerini geliştiremeyen, değişen çağa ayak uyduramayan şirketler yok olmak durumundadır.

Bu sebeple, işletmeler ekonomik yaşam süreçlerinin farklı dönemlerinde farklı stratejiler, farklı amaçlar geliştirebilirler. İşletme stratejisi teorisinde, Pazar payını arttırma aşamasından, konsolidasyon, pazarı terk etme ve tasfiye aşamalarına kadar, bir işletmenin uygulayabileceği farklı stratejiler önerilmektedir. Bu aşamalar aşağıda genel hatlarıyla verilmiştir:

Ø  Büyüme

Ø  Sürdürme (Koruma)

Ø  Hasat (Sonuçlandırma)

Büyüme aşamasında şirketler, yaşam süreçlerinin başlangıcındadırlar. Önemli ölçüde büyüme potansiyeli olan ürün ve hizmetlere sahiptirler. Bu potansiyelden faydalanmak için, firmalar, yeni ürün veya hizmet geliştirmek, üretimlerini arttırmak için yatırımlar yapmak, pazarlama ve satış faaliyetlerini güçlendirmek için yeni sistem altyapı ve dağıtım ağları kurmak gibi çeşitli alanlara yatırım yaparlar. Büyüme aşamasındaki şirketlerde nakit akışı eksi değerde ve sermayenin karlılık oranı da çok düşük seviyelerde olabilir. Bunun sebebi, gelecek için yapılan yatırımın, elde edilen kardan ilk yıllarda daha yüksek olmasıdır. Büyüme aşamasındaki şirketlerin amacı, hedeflenen pazarlar, müşteri kesitleri ve bölgelerdeki satışların yüzdesel olarak artış oranları olmalıdır.

Sürdürme aşamasındaki şirketler ise, karlılıkla bağlantılı olan finansal hedefler belirleyecektir. Bu ölçütler, geleneksel olan brüt kar, işletme geliri, yatırımın karlılığı, sermayenin karlılığı gibi değerlerle ifade edilebilir.

Bazı işletmeler ise yaşam süreçlerinin olgunluk devresindedirler. Bu işletmeler, büyüme aşamasında yatırımlarını yapmış artık yatırımlarının karşılığını almayı hedefleyen şirketlerdir. Bu aşamadaki şirketlerin temel amacı, şirkete giren nakit akışını maksimum düzeye çıkarmaktır. Hasat aşamasındaki şirketlerin genel finansal amaçları, nakit akışının bir değer kaybı olmadan sürdürülmesi ve sermaye ihtiyacının azaltılmasıdır.

Yukarıda anlattığım nedenlerden ötürü her şirketin öncelikle şirketin hangi aşamada olduğunu tespit etmesi ve arkasından da ona uygun stratejiler geliştirmesi gerekir. Normal bir seyir izlediği takdirde, her şirket bu aşamalardan geçecektir. Bu aşamalar, onlarca yıl sürebilir. Fakat kimi zaman, olgunluk döneminde veya hasat aşamasında olan bir şirket beklenmedik bir şekilde büyüme aşamasına geçebilir. Teknolojide, pazarda veya yasalarda olan bir değişiklik olgunluk devresinde olan bir ürün veya hizmeti yüksek oranda büyüme potansiyeli olan bir ürün veya hizmete çevirebilir. Böyle bir değişim tabii ki, şirketin finansal ve yatırım amaçlarını da değiştirecektir. Bu sebeple düzenli aralıklarla finansal amaçlar ve stratejilerin gözden geçirildiği toplantılar yapılıp, mevcut durumun analiz edilmesi ve teyid edilmesi gerekir.

İyi haftalar diliyorum,

Saygılarımla,

Ufuk Saygın

AQUA Danışmanlık