İşletme yönetiminde şüphecilik

 Değerli dostlar,

İş hayatında sıkça karşılaştığım bir problemden bahsedeceğim bugün. Özellikle, çok fazla bilgi ve tecrübesi olmayan çalışanların her konuda inanılmaz, emin olmaları konusu her zaman beni şaşırtmıştır. Kısıtlı bilgiye sahip olunmasına rağmen, sahip olduğu eksik bilgiye güvenerek yapılan değerlendirmeler, çoğu zaman işletmelerde hatalara sebebiyet vermektedir.

İşimiz gereği biz, üst düzey kararlar verirken çok detaylı düşünürüz. Çünkü, en ufak hata, işletmeleri ciddi riskler altına ve zararlara uğratabilir. Bu sebeple zaman zaman, bizim için herşeyden süphe eden, her konuda karar verirken kılı kırk yaran, insanlar olarak bahsediliyor. Evet, çok detaylı düşünüyoruz ve sürekli göremediğimiz bir durum var mı, inceliyoruz. Ama buna mecburuz. Zaten bilim insanları da bilimsel şüpheciliğin gerekli olduğunu savunurlar. Herhangi konuda doğruları bulabilmemiz için her zaman, alacağımız kararlar, atacağımız adımlar öncesi ciddi derecede çalışıyoruz.

Çalışanlarımızın da bu yetkinliğe sahip olabilmeleri için, onlarla bu konuyu sürekli tartışıyoruz. Yalnız, bizim çalışanlarımızın geliştirmeleri gereken bir diğer özellik, haksız oldukları durumda, hatalarını kabul edip durumdan ders çıkarmak olacağına, aksine haklı çıkmak için konuyu uzatmaları, yanlış savunma mekanizmaları geliştirmeleri ve boşu boşuna zaman ve enerji kaybetmeleri olmaktadır. Herkes hata yapar, hata yapmalıdır da zaten, önemli olan hatalardan ders çıkarmamız ve bir daha aynı hatayı yapmama bilincine ulaşmamızdır. Eksik olduğumuz konularda bilgi sahibi olmak için çabalamaktır. Ne yazık ki, çok az insan bu olgunluğa sahip oluyor, hatalarından ders çıkarıp kendini geliştiriyor.

Bilimsel şüphecilik her insanda olması gereken bir özelliktir, ancak bu şekilde doğruyu bulabiliriz. Bakınız ünlü filozof Kant, şüphecilik ile ilgili ne söylemiş, "gerekçeleri, temelleri olmadığı sürece herhangi bir görüşü, iddiayı kabul etmeme tavrı", ne kadar doğru bir ifade, verilere dayalı yönetim tarzını sürekli anlatırız. Kant, bunu yıllar öncesinde söylemiş. Çoğu bugün bize komik gelen durumlar, yüzyıllar önce doğru kabul ediliyordu, Dünya’nın düz olmasından tutun da, gezegenlere kadar çoğu şey, farklı yorumlanıyordu. Ancak, bu fikirlerden şüphe eden insanların araştırmaları ile doğrulara ulaşabildik. Ünlü filozof, Descartes, birgün şömine karşısında otururken şömine karşısında oturduğundan şüpheye düşer. “Duyularım beni aldatabilir. Rüya görüyor olabilirim, çünkü rüya görürken rüya gördüğümüzü bilmeyiz, uyanınca anlarız. Ama şu anda düşünmekte olduğumdan şüphe edemem, çünkü şüphe etmenin en ucuna geldim. Düşünüyorsam varım demektir”. İşte Descartes’in şüpheden hareketle oluşturduğu akıl yürütmesi ya da var olmanın kanıtına ulaşması buydu. Diğer bir şüphe ile ilgili güzel söz, Bertrand Russel’dan gelir, “Dünyanın sorunu, akıllılar hep kuşku içindeyken, aptalların küstahça kendilerinden emin olmalarıdır.”

İşte böyle, umarım doğrularınızı kolayca bulabilirsiniz.

İyi haftalar diliyorum,

Saygılarımla,

Ufuk Saygın

AQUA Danışmanlık