Ufuk Saygın

 D eğerli dostlar,   Uzun zamandır yazamıyorum, işlerimin yoğunluğu yazı yazmama engel oluyor. Her zaman dünya’ya biz veda ettikten sonra, nasıl kalıcı bir eser bırakabileceğimi düşünmüşümdür. İçinde bulunduğumuz çağ bize bu imkanı veriyor. İnternet olduğu sürece yazdıklarımız bizden sonraki nesillere ulaşabilecektir. Bugünlerde insan yapısıyla ilgili kitaplar okuyorum. Bugün size bu konuyla ilgili yazacağım. İnsanoğlu yüzyıllardır, varlığı araştırıyor. Bilim adamları ve filozoflar bu konu ile ilgili araştırmalar yapıyorlar. İlk insan ve sonrası nasıl gelişti ve bugünkü hale geldi. Bize ait özellikler, gen dediğimiz kalıtım birimi sayesinde, nesilden nesile aktarılıyor. İlk başta bilim insanları genlerin proteinler tarafından taşındığını varsaydılar. Ancak, sonraları kalıtımın canlı hücrelerdeki yaygın bir molekül olan nükleik asitlerle gerçekleştiğini anladılar. Bu moleküller, şekerden, fosfatlardan ve baz dediğimiz dört çeşit molekülün birbirine bağlanmasıyla oluşan zinc...

Değerli dostlar,   Geçen hafta Salı günü, üyesi olduğum TKYD’nin düzenlediği “ Yapay Zeka ve Büyük Veri: Geleceğin İş Dünyası, Etik Sorunlar ve Sürdürülebilir Çözümler” paneline katıldım. Gerçekten çok verimli ve aydınlatıcı bir panel oldu. Başta değerli dostum panelin moderatörü Ali Kamil Uzun olmak üzere tüm konuşmacılara ve derneğimize TKYD bu güzel etkinlik için teşekkür ediyorum. İnanılmaz hızla değişen Dünya’mızda hayatımıza giren yapay zeka kavramının gelecekte firmalarımıza neler katacağı, oluşabilecek hukuki sorunlar ve etkileri üzerine değerli panelistler ve katılımcılar fikirlerini ifade ettiler. Konu ile ilgili bende görüşlerimi sizinle paylaşmak istiyorum. Yapay zeka kavramı daha çok bilgi işlem teknolojisi gibi gözükse de aslında bizim için önemli bir araç olacaktır. Kavram sadece IT profesyonellerinin kodlama işinin çok ötesinde bir devrimi ifade ediyor. Şirketlerin doğru analizlerle karlılığını arttırmaları, büyümeleri ve sektörlerinde öncü olabilmeleri için kul...

Değerli dostlar, Güncel hayatta, siyasette sürekli yaşadığımız gördüğümüz olayların neredeyse tamamı iş hayatında da yaşanıyor. Bugün, işyerlerinde işin verimliliği, kalitesi ile ilgili neler yapacaklarımızın dışında, iş hayatında başarılı olmanız için başka neler yapmanız ile ilgili yazacağım. İş hayatında da aynı, ülke yönetimi gibi dezenformasyonlar, algı operasyonları maalesef olmaktadır. Özellikle, bilgisi ve zekası yeterli olmayan ancak, ayak oyunları ile bir yerlere gelmeye çalışan personeller bu gibi davranışları çok iyi kullanmaktadır. Bu gibi çalışanlar genellikle şirketlerde güç sahibi insanlara yakın olurlar. Sürekli güç sahibi insanların yanlarında durarak, sürekli hem şirket içindeki olayları genellikle kendi menfaatleri çerçevesinde anlatıp kişisel çıkar elde etmeye çalışırlar hem de şirket içinde kendilerine rakip gördükleri kişileri itibarsızlaştırmaya çalışırlar. İş hayatında, bilginiz çerçevesinde yaptığınız ve sonucunda başarı elde ettiğiniz konularla ilgili, dikk...

  Değerli dostlar, Einstein, izafiyet teorisi üzerinde çalışırken çok şaşırdığı bir gerçekle karşılaşmıştı. Cisimler hızlandığı durumda zaman yavaşlıyordu. Ama bu nasıl olabilirdi? Kuantum dünyasının gerçekleri keşfedilene kadar, insanlar sağduyu ile anlayabilecekleri ve akıllarının kabul ettiği olayları doğru kabul etmişti. Kuantum kanunları ile beraber artık insanoğlu akıl yolu ile anlayabileceği Dünya’dan ötesini keşfetmeye başladı. Bu çok gizemli bir alemdi. Zamanın, cisimlerinin hızıyla yavaşlaması akıl alır bir durum değildi. Einstein bunu özel görelelik olarak adlandırdı. Diğer önemli keşfi de kütleçekimine ne kadar az maruz kalırsanız zamanın o kadar daha fazla hızlı akacağı gerçeğidir. Saçma geliyor değil mi? Bu kanunlar ne kadar çok saçma geliyorsa o kadar doğrudur. Size bu kanunlarla ilgili gerçek örnekler vereyim. Einstein’ın teorisinin doğruluğunu bugün cep telefonunda sürekli kullandığımız GPS sistemi üzerinden ispat edebiliriz. GPS sistemi, Dünya yörüngesinde dön...

  Değerli dostlar, İşlerimin yoğunluğu sebebiyle, uzun zamandır yazamıyordum. Bugün güzel bir konu ile tekrar yazmaya başlayayım. Geçen hafta üyesi bulunduğum TKYD’nin “Şirketlerin Sürdürülebilirliği ve Kurumsal İtibarda Kurumsal Yönetimin Etkisi ” temalı paneline katıldım. Gerçekten çok keyifli ve bilgilendirici bir panel oldu. Bu güzel organizasyonun hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Panel’de kurumsal yönetimin önemine yönelik panelistler ve katılımcılar değerli yorumlarını anlattılar. Kurumsal yönetim aslında şirketlerin belirlenmiş kurallar ve bilgi çerçevesinde yönetilmesini istiyor. Ülkemizde en büyük sorun da burada başlıyor, özellikle şirketlerin sahipleri şirketlerin yönetiminde tek hakim güç olmak istemeleri, sözlerinin üzerine söz söylenmesini istememeleri, herhangi bir kurala bağlı olmadan şirketlerini yönetmek istemeleri, firmaların kurumsallaşamamalarının önündeki en büyük engeldir. Bunu engellemek için oluşturulan yönetim kurulları da aslında çoğ...

Değerli dostlar, Dünya üzerinde çoğu firma, piyasada talebin olduğu bir ürünü piyasaya sürerek var olmuştur. İlk zamanlarda ürüne olan talebin boyutu ve olan veya olmayan rakiplerin durumu münasebetinde firmaların karlılığı ve büyümesi şekillenmiştir. Ancak, hiçbir şey stabil değildir, her geçen gün yeni koşullar, yeni rakipler, yeni ekonomik düzen firmaların ilk zamanlardaki karlılığını ve büyümesini etkiler. Firmalar zaman içinde, değişen ekosistemin etkilerinden kurtulup sürdürülebilir bir yapıya ihtiyaç duyarlar. Firmaların, her geçen yıl bir önceki karlarına veya daha yüksek karlara, Pazar paylarına hakim olmaları artık şirketlerin yürütme (İcra) becerilerine bağlıdır. Yapılan araştırmalar, şirketlerin bu konuda çok iyi olmadıklarını gösteriyor. Şirket yönetmek, sadece üretmek ve satmak demek değildir. Çok daha derin bir bilgi, zeka, tecrübe, vizyon ve stratejik becerilere sahip olmayı gerektirir. Yürütme kavramını ele alırsak, sayfalar dolusu açıklamalar yapabiliriz. Kısaca ifade...

Değerli dostlar, Firmalar, belirli periyotlarda gözden geçirme toplantıları yapıyorlar. Kalite yönetim sistemleri gereği bu toplantıları yapmak zorundalar. Bu toplantılarda yapılan değerlendirmelerde de geçen yazımda anlattığım gibi doğru verilerle analiz yapılmamaktadır. Özellikle bizim gibi enflasyonu yüksek ülkelerde yerel para birimi cinsinden analiz yapmak son derece yanlıştır. Bu tip değerlendirmeler hem karlılık hem de ciro büyümesi anlamında bize doğru sonuçlar vermezler. Firmalar çoğu zaman analiz yaparken bir önceki ay, bir önceki çeyreklik dönem ve geçmiş yılların mukayesesini yaparlar. Tamam da, enflasyonun resmi rakamlarla % 80 i bulduğu dönemde nasıl firmanızı yerel para birimleri ile değerlendirebilirsiniz? Örnek verip daha açıklayıcı olmak gerekirse, harcamalarınızı incelerken, bir önceki yılda yaptığınız akaryakıt harcamasının mali tutarını nasıl bu sene ile mukayese edebilirsiniz? Olaya salt ne kadar para ödedim gözüyle bakarsanız, geçen seneye göre ciddi miktarda faz...

Değerli dostlar, Zaman zaman size okuduğum kitaplarla ilgili tavsiyeler veriyorum. Genellikle, başarılı iş hikayelerini anlatan kitapları yazmıştım. Bu kitaplar neler yapmamız gerektiğini anlatan kitaplardı. Bugün ise ne yapmamamız gerektiği ile ilgili bir kitap önerisi vermek istiyorum. General Electric firmasının hızla düşüşünü anlatan "Işıklar Söndü" kitabını mutlaka okumanızı tavsiye ediyorum. Kitabın yazarları Thomas Gryta ve Ted Mann dır. Bizim okul zamanımızın popüler CEO su Jack Welch'ten sonra yapılan hataları kitapta okuyabilirsiniz. İyi haftalar diliyorum, Saygılarımla, Ufuk Saygın AQUA Danışmanlık

Değerli dostlar, Daha önceki yazılarımda, hatırlarsanız ezbere olan eğitim sistemimizi eleştirmiştim. Türevin, integralin, formüllerin anlamlarının, ne işe yaradıklarının anlatılmadıklarından bahsetmiştim. Bu hafta tam da buna örnek teşkil edecek bir durumla karşılaştım. Sizlerle paylaşmak istiyorum. Herhangi bir formülde pay, payda, toplam veya çarpımın matematiksel olarak bir anlamı vardır. Değişkenlerin arasındaki ilişkiyi bu formüllerle ifade ederiz. Dolayısıyla, bir formülü ezberleyerek değişkenlerin değerlerini yerine koyarak bir çıkarım elde etmek, eğer matematiksel denklemi anlamamışsanız doğru sonuçlar vermeyebilir. Şöyle ki, iş hayatında firmamızı ne kadar etkin yönettiğimize dair çeşitli rasyolar bulunmaktadır. Bunlardan birisi de alacak gün sayısı dediğimiz, alacaklarımızı ciromuza oranla ne kadar günde tahsil ettiğimizi gösteren “Alacak gün sayısı” rasyosudur. Bu parametrenin formülünü gerek internet ortamında, gerekse de ders kitaplarında bulabilirsiniz. Size Kosgeb’in we...

Değerli dostlar, İş evreninde kırmızı ve mavi okyanuslar dediğimiz iki ayrı kavram vardır. Kırmızı okyanuslar, bugün halihazırda ticareti devam eden mevcut tüm iş alanlarını ifade eder. Mavi okyanuslar ise, bugün varolmayan tüm sektörleri temsil eder. Kırmızı okyanuslarda, sektör sınırları tanımlanmış, rekabet şartları, ürün fiyatları, karlılıkları belirlenmiştir. Bu tip sektörlerde, firmalar iş hacimlerini büyütmek için, rakiplerinin Pazar paylarından almaya çalışırlar. Sektör içindeki paydaşlar arttıkça, kar ve büyüme oranları gittikçe düşer. Ürünler artık standartlaşmaya başlar ve fiyat pazarda minimum kar ile belirlenerek piyasa fiyatı haline gelir. Mavi okyanuslarda ise, daha önceden bilinmeyen bir iş alanı oluştuğundan, rekabetle fiyatı düşmemiş daha karlı bir sektör gelişir. Mavi okyanuslarda, talep savaşarak kazanılma yerine kendiliğinden yaratılır. Hem hızlı, hem de karlı olan geniş bir büyüme fırsatı vardır. Konuyla ilgili pek çok firma anlatılabilir. Ben bugün Cirque du Sole...

Değerli dostlar, Zaman zaman size başarılı iş örnekleri veriyorum. Bugünde çok iyi bildiğiniz bir markanın eğlence sektöründe yaptığı devrimi yazacağım. Apple, 2003 yılında taşınabilir eğlence sektöründe yeni bir ürün sunarak, tüm alışılmış müzik dinleme şekillerini değiştirdi. Ipod ve Itunes ile sektöre hızlı bir giriş yaptı. Sadece 3 yıl gibi kısa bir sürede Ipod ve Itunes, Apple firmasının gelirinin neredeyse % 50 sini oluşturarak, yaklaşık 10 milyar USD lık bir ciro yarattı. Apple’ın toplam piyasa değeri 2003 yılı başında sadece 1 milyar USD iken, 2007 sonlarında 150 milyar USD ye fırladı. Bu başarı öyküsü çok iyi bilinir, fakat daha az bilinen Apple’ın dijital müzik çalarları pazara ilk sokan firma olmadığıdır. Diamond Multimedia, 1998 yılında Rio’yu piyasaya sürmüştü. Best Data şirketi ise, 2000 yılında Cabo 64 ü lanse etmişti. Her iki ürününde kalite problemi yoktu, iyi çalışıyordu ve şıktı. Peki, bu durumda neden Rio ve Cabo64 değil de, Ipod başarılı oldu? Apple, iyi bir teknol...

Değerli dostlar, Dünyamıza hayat veren Güneşimizin nasıl söneceğini aşağıdaki yazıda bulabilirsiniz. Yazının orijinali aşağıdaki linkdedir. https://popsci.com.tr/gunes-tamamen-yanip-bittiginde-neler-olacak/ “Dünya’yı 4 milyar yıldan uzun süredir aydınlatan sarı cüce yıldız Güneş’ten daha antik, daha değişmez bir şey var mı? Fakat yıldızımız da günün birinde gidecek. Hatta bilim insanları, o zaman geldiğinde neler olacağından gayet emin. Güneş, son derece sıcak hidrojen atomlarını çekirdeğinde kaynaştırarak veya birleştirerek enerji kazanıyor. Bu sayede helyum ve bir sürü enerji ortaya çıkıyor. Fakat gün gelecek, tıpkı kurmalı bir oyuncağın yavaşlayıp durması gibi Güneş’in çekirdeğindeki hidrojen de tükenecek. Bu olay (yaklaşık 5 milyar yıl içinde) gerçekleştiğinde, Güneş’in artık yeni bir enerji kaynağı bulması gerekecek. Bu durum ilk başta sorun olmayacak. Hidrojen kaynaşımı, günümüzde Güneş çekirdeğinin kendine baskı yapan dış katmanlara karşı koymasını da sağlıyor. Çekirdek ...

Değerli dostlar, Yeni girişimci için bir diğer engel ise, yerleşik şirketlerin potansiyel rakiplerinde bulunmayan maliyet ve kalite avantajına sahip olmaları durumudur. Bu avantajlar, tescilli teknolojilere, en iyi hammadde kaynaklarına öncelikli erişim, en elverişli coğrafi konumlarda öncelik hakkı, köklü marka kimlikleri ya da yerleşik firmalara nasıl daha etkin üretim yapılacağını, öğreten toplu deneyim gibi kaynaklardan gelebilir. Yeni girişimciler bu tür avantajları bertaraf etmeye çalışırlar. Örneğin, Target ve Val-Mart gibi sonradan çıkan indirim marketleri yerleşik alışveriş merkezlerinin sağlam yerler edindiği alışveriş bölgelerinde değil, bağımsız konumlarda kurulmuşlardır. Diğer engel ise, dağıtım kanallarına erişim durumudur. Yeni girişimci, elbette ürününün ya da hizmetinin dağıtımını sağlama almalıdır. Örneğin yeni bir gıda kaleminin fiyat kırma, promosyonlar, yoğun satış çabaları ya da benzeri yollarla diğerlerini market raflarından uzaklaştırması gerekir. Toptan ya da p...

Değerli dostlar, Bugün geçen yazımın devamı olan, müşterinin tedarikçilerini değiştirdikleri zaman karşılaştıkları sorunları yazacağım. Firmalar tedarikçilerini değiştirdikleri zaman, ürün şartnamelerini değiştirmeleri veya çalışanlarının yeni ürün için eğitim almaları, süreçlerinde, IT sistemlerinde değişiklikler yapmaları gerçeğiyle yüzleşebilirler. Bu da firmaların ciddi maliyetlere katlanmaları gerçeğini ortaya çıkarır. Değiştirme maliyetleri ne kadar yüksekse, yeni bir girişimcinin müşteri kazanması da o kadar zordur. ERP sistemler ( Kurumsal Kaynak Planlama programları ) bu duruma en güzel örnektir. Firmalar, herhangi bir ERP programına karar verdikten sonra, tüm süreçlerini ve alt sistemlerini aldıkları yeni ERP sisteminin altında uyarladıkları için artık yeni bir ERP programına geçmeleri neredeyse tüm sistemlerini yeniden kurmalarını gerektirir. Bu da hem maliyet hem de zaman anlamında firmalar için ciddi sorunlar oluşturur. Bu sebeple, firmalar hangi ERP programını kullanacakl...

Değerli dostlar, Bugün herhangi bir sektöre yeni giren bir girişimcinin nasıl tehdit oluşturduğu ile ilgili yazı yazacağım. Yeni girişimciler, yeni kapasite yaratmanın yanısıra, fiyatlara, maliyetlere ve rekabet için gerekli yatırım oranına baskı uygulayan bir pazar payı elde etme arzusunu taşırlar. Bu durumu, Apple’ın müzik dağıtım işine girdiğinde veya Pepsi’nin şişe suyu dağıtım işine girdiğinde sektörün karlılığını etkilediğinde görmüşüzdür. Bu sebeple, yeni bir girişim sektörün kar potansiyeline bir üst sınır getirebilir. Tehdit yüksekse, mevcut şirketler yeni rakipleri caydırmak için fiyatlarını aşağıda tutmalı veya yatırımı arttırmalıdır. Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için örnek vermek gerekirse, kahve perakende satışında herhangi bir engelleme olmaması, her girişimcinin bu sektöre girebilecek olması, Starbucks gibi firmaların bu durumla ilgili olarak önlem almaları gerektiğini, yeni yatırımlar, mağazalarının modernleştirilmesi ve yeni ürünler çıkarmak zorunda olduklarını gös...

Değerli dostlar, Geçen yazımda size rekabeti anlamanın strateji oluştururken en önemli kavram olduğundan bahsetmiştim. Bugün biraz konuyu açacağım. Rekabet sadece sizinle rakipleriniz arasında değil, bununla beraber müşteriler, tedarikçiler, potansiyel girişimciler ve ikame ürünler dediğimiz unsurlar arasında yaşanır. Bu 5 kuvvetten oluşan geniş kapsamlı rekabet, herhangi bir sektörün durum analizini tanımlar ve sektördeki rekabet etkileşiminin doğasını şekillendirir. Sektörler, yüzeysel olarak baktığımızda birbirinden farklı gözükse de, karlılığın altında yatan faktörler aynıdır. Bu 5 kuvvet, havayolları, tekstil ve konaklama gibi sektörlerdekine benzer şekilde yoğunsa neredeyse hiçbir şirket cazip yatırım gelirleri elde edemez. Kuvvetler, yazılım, meşrubat ve tuvalet malzemeleri vb. sektörlerdeki gibi yumuşaksa, çok sayıda firma karlıdır. Beş kuvvetin yapılandırılması sektörden sektöre değişir. Ticari uçak piyasasını ele aldığımızda, Airbus ile Boeing arasında sert bir çekişme varken...

Değerli dostlar, Belirlenen stratejinin en önemli kavramlarından birisi de, çalışanların günlük karar alma mekanizmalarında verdikleri kararlarda, tercihlerini bu stratejiye uygun vermeleridir. Firmalarda yapılan operasyonel iyileştirmeler, yönetimin zorunlu bir gerçeğidir, ancak strateji değildir. Bu şekilde davranıp satış fiyatını düşürerek, pazarda payını arttırmak isteyen firmalar istemeden de olsa, kendi sektörlerindeki fiyat rekabetine farkına varmadan hizmet ederler. Bu da hiçbir sektöre fayda sağlamaz. Yöneticilerin operasyon verimliliğini strateji kavramından ayırmaları önemlidir. İki kavram da gereklidir, ancak ikisininde gündemleri farklıdır. Operasyonel verimlilik, toplam kalite kavramının gerektirdiği sürekli iyileştirme unsurunu öne çıkarır. Bu kapsamda yaşanabilecek başarısızlık, doğru stratejiyi uygulayan firmalarda dahi zorluk yaşanmasına sebebiyet verebilir. Operasyonel verimlilik ayrıca esneklik ve en iyi uygulamaya ulaşmak için çabalar. Stratejik davranış biçimi ise...

Değerli dostlar, Şirket yönetiminde en önemli husus olan strateji kavramı çoğu zaman tam anlaşılamamaktadır. Peki, neden şirketler strateji oluşturmayı beceremiyor? Yapılan araştırmalar stratejiye yönelik tehditlerin genellikle şirket dışından, teknoloji değişikliğinden veya rakiplerin davranışlarındaki değişikliklerden kaynaklandığına inanıldığını gösteriyor. Oysa ki, stratejinin önündeki en büyük engel daha çok şirketlerin kendi içlerinden gelmektedir. Firmalar, sadece operasyonel verimliliği arttırmanın, somut verilere dayanması ve eyleme dönüştürülmesinin kolaylığı açısından ilk etapta cazibesine kapılmaktadır. Operasyonel verimliliği arttırmak için çabalayan firmalar, genellikle bir stratejilerinin olması gerektiği kavramını anlayamıyorlar veya farkına varamıyorlar. Bununla beraber, firmalar kendi içinde bulundukları sektörde yapılanları öylesine doğru kabul ederler ki, bu yeni bir strateji oluşturmalarına engel teşkil eder. Sektörde bulunan büyük bir firmanın yaptıklarını, çoğunl...

Değerli dostlar, Erkekler Mars’tan, kadınlar Venüs’ten lafını bilirsiniz. Daha önceki yazılarımd Mars’tan çok bahsetmiştim. Bugün Venüs ile ilgili biraz bilgi vereyim. Dünya’nın kardeş gezegeni Venüs, hızlı hareket eden yoğun atmosferi olmasaydı muhtemelen dönmezdi. Bunun yerine sabit durur ve tıpkı Ay’ın aynı tarafının her zaman Dünya’ya bakması gibi o da aynı tarafıyla hep Güneş’e bakardı. Uzaydaki büyük bir cismin kütleçekimi, ufak bir cismin dönmesini önleyebiliyor. Bu olguya kütleçekim kilidi adı veriliyor. Şimdiyse Riverside – California Üniversitesinde çalışan bir bilim insanı, atmosferin bu kilitlenmeyi önlediği için diğer gezegenlerin yanısıra Venüs üzerinde yapılan çalışmalarda da daha baskın bir unsur haline gelmesi gerektiğini iddia ediyor.  Bilim insanının argümanları ve Venüs’e yönelik kısmen kütleçekim kilitli bir gezegen şeklindeki betimlemeleri, dün  Nature Astronomy  bülteninde yayımlandı. Makalenin baş yazarı astrofizikçi Stephen Kane, “Atmosferi,...

Değerli dostlar, Konuştuğumuz diller, belli bir dil aile grubundan da olsa, birbirinden farklı kelimeler ve cümle yapısı içerir. Bu farklılığın nasıl olduğu, her zaman ilgimi çekmiştir. Popular science dergisi konuyla ilgili aşağıdaki araştırmayı yapmış. Bakın nasıl açıklıyorlar. “Günümüzdeki konuşma şeklimiz, insanların binlerce ve hatta yüzlerce yıl önceki konuşma şeklinden farklı. Fikirlerin, teknolojilerin ve bir dili konuşan yeni insanların, birbirimizle iletişim kurma şeklimizin değişmesinde bir rol oynadığı görülüyor. Fakat dilbilimciler, dillerin neden ve nasıl değiştiği konusunda her zaman mutabık değil. Şimdiyse Amerikan İşaret Dili üzerinde yürütülen yeni bir çalışma, olası bir sebebe destek veriyor: Bazen sadece hayatı biraz daha kolay hale getirmek istiyoruz. İşitme engellilere yönelik çalışmalar yürüten araştırma görevlisi Naomi Caselli ve araştırma takımı, Amerikan İşaret Dili’nde (ASL) algılamanın zor olduğu işaretlerin (nadir olan veya seyrek el şekillerine sahip...